Mediplanet/Pharmaplanet

Een op de vier mensen sterft in de vertrouwde thuisomgeving. Dat blijkt vrijdag uit een studie van het ziekenfonds CM, die keek naar 94.629 CM-leden die kwamen te overlijden in 2023 en 2024.

In die twee jaar stierf 23,8 procent thuis, 42,6 procent in een ziekenhuis en 33,5 procent in een zorgvoorziening. Dat is in lijn met Vlaamse (Departement Zorg) en Belgische (Statbel) cijfers.

Ten opzichte van de vorige studie van 2008, die keek naar de jaren 2005 en 2006, is het aantal ziekenhuisoverlijdens wel gedaald; toen ging het om 50 procent. Die daling heeft niet geleid tot meer overlijdens thuis, integendeel: dat aandeel daalde ten opzichte van de 27 procent in 2008. De daling vloeit dus voort uit een sterke toename van het aantal overlijdens in zorginstellingen zoals woonzorgcentra (wzc's): van 23 naar 33,5 procent.

CM wijst erop dat die verschuiving samenhangt met de vergrijzing van de overleden CM-ledenpopulatie. In 2005-2006 was 13 procent van de overleden leden tussen 40 en 64 jaar oud en 35 procent ouder dan 85 jaar. In 2023-2024 is dat respectievelijk 9 procent en 51 procent.

Ook is het zo dat vrouwen, alleenstaanden en mensen met een verhoogde tegemoetkoming een hogere kans hebben om te overlijden in een wzc.

Hoewel het aandeel ziekenhuisoverlijdens daalde tussen de vorige studie en nu, is er een lichte toename (van 10 naar 13 procent) van het aandeel ziekenhuisoverlijdens op een palliatieve afdeling. Volgens de onderzoekers wijzen de Belgische cijfers nog steeds op een ondergebruik van palliatieve zorg, een vaak laattijdige opstart ervan tijdens het ziekteproces en een ongelijke toegang.

De studie verwijst ook naar een recent rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE), met een gelijkaardige conclusie. Volgens het KCE zijn er onvervulde behoeften door uiteenlopende factoren zoals een onvoldoende aanbod, persoonlijke weerstand of een hoge kostprijs.

"Dat slechts 13 procent in het ziekenhuis kan sterven op een palliatieve afdeling, is bijzonder weinig, vooral in verhouding tot het totale aantal mensen dat sterft in het ziekenhuis", zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. "Er gaat nog steeds te weinig aandacht naar de toegevoegde waarde van palliatieve zorg aan het levenseinde. We moeten ook durven kijken naar andere, innovatieve vormen van palliatieve settings buiten het ziekenhuis, zoals thuis, binnen woonzorgcentra, of hospices zoals in Nederland."

Volgens de CM is er ook nood aan meer vroegtijdige zorgplanning (VZP). Bij VZP worden de wensen en noden rond het levenseinde in kaart gebracht. CM pleit daarnaast voor algemene, blijvende investeringen in initiatieven en sensibiliseringscampagnes die het taboe rond het levenseinde doorprikken en VZP bespreekbaar maken.

bron: belga